elen
A+ R A-

Το κάλεσμα της Δίρφης

Γράφει ο Αντώνης Αλεξίου (Β1)

με τη συνδρομή του κ. Δημ. Μπαρσάκη

Oι ορεινοί όγκοι της Δίρφης, του Πυξαριά (στα βορειοδυτικά της) και του Ξηροβουνίου (στα νοτιοανατολικά της), σχηματίζουν την οροσειρά της Δίρφης, η οποία καταλαμβάνει όλο σχεδόν το ανατολικό τμήμα της Κεντρικής Εύβοιας. Το όρος Δίρφη, το οποίο είναι το ψηλότερο της Εύβοιας και ένα από τα ψηλότερα της νησιωτικής Ελλάδας, ανήκει διοικητικά στο δήμο Διρφύων Μεσσαπίων. Η κορυφή του όρους, γνωστή σήμερα ως Δέλφη, υψώνεται στα 1743 μ. πάνω από τη θάλασσα, σε απόσταση 27 χλμ. βορειοανατολικά της Χαλκίδας και 18 χλμ. ανατολικάβορειοανατολικά των Ψαχνών. Από τις πλαγιές του όρους, πηγάζουν τα δύο μεγαλύτερα ποτάμια της Κεντρικής Εύβοιας, ο Μεσσάπιος και ο Λήλας.

Στα πόδια της Δίρφης, μέσα στην πλούσια βλάστηση και στα τρεχούμενα νερά, είναι χτισμένα τα πανέμορφα, γραφικά και φιλόξενα χωριά της, η Γλυφάδα, οι Στρόπωνες, η Αγριοσυκιά, η Αγία Ειρήνη, η Λάμαρη, η ξακουστή Στενή, ο Άγιος Αθανάσιος, τα Καμπιά, η Λούτσα κ.ά. Αξίζει οπωσδήποτε να τα επισκεφθεί κανείς και παράλληλα να απολαύσει τις ονειρεμένες περιπατητικές διαδρομές στα δασικά μονοπάτια του όρους, στο Αισθητικό δάσος της Στενής, το μαγευτικό φαράγγι της Αγάλης καθώς και το φαράγγι των Στροπώνων, που οδηγεί στην υπέροχη παραλία της Χιλιαδούς. Εξίσου γοητευτική όμως, είναι και η άγρια πλευρά της Δίρφης και μοναδική η εμπειρία της ανάβασης μέχρι την κορυφή της, για όσους το αποτολμήσουν.

Η γένεση, πριν 65 εκατομμύρια χρόνια Για την ηλικία και τον τρόπο που σχηματίστηκε ο ορεινός όγκος της Δίρφης, μιλήσαμε με το γεωλόγο κ. Σταύρο Πουρνή, ο οποίος μας πληροφόρησε ότι το κυρίαρχο πέτρωμα ολόκληρης της οροσειράς είναι ο ασβεστόλιθος και προέρχεται από το ανθρακικό ασβέστιο νεκρών θαλάσσιων οργανισμών. Πριν από πολλές γεωλογικές εποχές, τα κελύφη νεκρών θαλάσσιων οργανισμών σχημάτισαν ιζηματογενή πετρώματα, τα οποία κατακάθησαν στον πυθμένα της θάλασσας. Η διαδικασία της απόθεσης είχε τεράστια διάρκεια και έτσι ήταν τεράστιος ο όγκος και το βάρος, εξ αιτίας του οποίου τα ιζηματογενή πετρώματα καταβυθίζονταν σε όλο και μεγαλύτερο βάθος, όπου οι θερμοκρασίες είναι εξαιρετικά υψηλές. Καθώς αναπτύσσονταν ισχυρές πλευρικές πιέσεις, προκλήθηκαν πτυχώ σεις στα πετρώματα αυτά, που ήταν σε κάποιο βαθμό πλαστικά και άρχισαν να ωθούνται προς τα πάνω, ώσπου αναδύθηκαν από τα βάθη της θάλασσας και σχημάτισαν τη σημερινή οροσειρά. Όλη αυτή η διεργασία της ορογένεσης διήρκεσε εκατομμύρια χρόνια και ολοκληρωθηκε στην αρχή του Καινοζωικού αιώνα, κάπου 65 εκατομμύρια χρόνια από σήμερα.


Γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά Η Δίρφη έχει πολύ έντονο ανάγλυφο, με γυμνά και κατακερματισμένα πετρώματά, γεμάτα ρωγμές και πολλούς γκρεμούς. Όπως μας εξήγησε ο κ. Πουρνής, τα νερά της βροχής μπαίνουν μέσα στις ρωγμές και καταλήγουν σε χαμηλότερα επίπεδα. Γι' αυτό, δεν βλέπουμε καθόλου ρέματα να κατεβαίνουν ψηλά από το βουνό. Τα νερά που διεισδύουν στις ρωγμές, δημιουργούν τα λεγόμενα καρστ (ή γούβες) και καθώς διαλύουν τον ασβεστόλιθο, σχηματίζονται υπόγειες σπηλιές (καρστικά έγκοιλα), με σταλακτίτες και σταλαγμίτες. Επίσης, σχηματίζονται πολλά υπόγεια ποτάμια, τα νερά των οποίων, όταν συναντήσουν κατάλληλες συνθήκες, βγαίνουν στην επιφάνεια από πηγές σε χαμηλότερα υψόμετρα. Αυτού του είδους οι πηγές ονομάζονται κεφαλάρια κι έχει πολλές η Δίρφη, με γάργαρα νερά που ρέουν άφθονα μέσα σε ονειρεμένα τοπία.

Ένας φυτικός και ζωικός παράδεισος Η πανίδα και η χλωρίδα της Δίρφης περιλαμβάνουν πολύ μεγάλη ποικιλία ειδών, κάποια από τα οποία είναι ενδημικά και σπάνια. Στην πανίδα, σημαντική θέση κατέχουν τα πτηνά και κυρίως τα αρπακτικά, όπως οι φιδαετοί, οι σπιζαετοί, οι γερακίνες, οι σφηκιάρηδες, τα κιρκινέζια, τα βραχοκιρκίνεζα, οι πετρίτες, οι μαυροπετρίτες, τα χρυσογέρακα, οι γιδοβυζάχτρες, οι κουκουβάγιες, οι τυτούδες, οι χουχουριστές, οι μπούφοι και οι γκιώνηδες. Στα χαμηλότερα και δασώδη μέρη του όρους, ζει και αναπαράγεται ένα πλήθος άλλων πουλιών, όπως οι σκουρόβλαχοι, οι πέρδικες, οι μπεκάτσες, τα τρυγόνια, οι φάσσες, τα βουνοτσίχλονα, οι δεντροσταρήθρες, οι τσίχλες, οι αετομάχοι, οι γαλαζοκότσυφες, οι πετροκότσυφες, οι νεροκότσυφες, οι βραχοτσοπανάκοι, οι δεντροτσοπανάκοι και αρκετά ακόμη. Στα ψηλά και υγρά σημεία του όρους, συναντάμε σαλαμάνδρες, κοινούς τρίτωνες και κιτρινομπομπίνες. Η ερπετοπανίδα γενικότερα, περιλαμβάνει πληθώρα ειδών φρύνων, βατράχων, χελωνών, σαυρών και φιδιών. Από τα θηλαστικά, την εντονότερη παρουσία έχουν οι νυφίτσες, τα κουνάβια, οι λαγοί, οι αλεπούδες, οι ασβοί, οι σκαντζόχοιροι, οι δασομυωξοί και οι κηπομυγαλές. agka


Η Δίρφη φημίζεται για τον πλούτο και την ομορφιά της χλωρίδας της και ιδιαίτερα για τα αρωματικά φυτά και βότανά της. Ενδεικτικά θα αναφέρουμε ότι έως σήμερα έχουν καταγραφεί 4 είδη μέντας, 4 είδη ρίγανης, 4 είδη αγριογαρυφαλλιάς, 5 είδη αγριοτριανταφυλλιάς, 4 είδη θυμαριού, 2 είδη τσαγιού, 11 είδη μενεξέδων και αγριοπανσέδων και αρκετά άλλα. Πυκνά δάση από κεφαλληνιακή ελάτη, βελανιδιές, καστανιές και πεύκα, καλύπτουν ένα πολύ μεγάλο τμήμα του όρους. Τα ρέματα είναι γεμάτα πλατάνια και στους πρόποδες συναντάμε επίσης σφενδάμια, βουνοκυπάρισσα, λεύκες, ίταμους, σορβιές, γκορτσιές κλπ.

 

Από τα ενδημικά φυτικά είδη, ξεχωρίζουν η φριτιλαρία (Fritillaria euboeica), η Cruciata taurica euboea, που φυτρώνει στις σάρες, η Nepeta argolica-dirphya, το Senecio eubaeus, το Allium calamarophilon, ο Stachys tetragona, το τσάι Sideritis euboea, η σιληνή (Silene dirphya), οι βιόλες (Viola dirphya και Viola euboea), η Malcolmia macrocalyx scyria, η ασπέρουλα (Asperula suffruticosa), το Leptoplax emarginata, το Verbascum euboicum, o κρόκος (Crocus sieberi και Crocus sativus) και η ρίγανη (Origanum lirium). Εκτός από αυτά, η Δίρφη φιλοξενεί και άλλα σπάνια φυτά, όπως η παιώνια (Paeonia mascula hellenica), το Damasonium alisma, ο κρίνος Lilium chalcedonicum, η Rindera graeca, οι καμπανούλες (Campanula constantinii και Campanula cymaea), η Corydalis bulbosa blanda, το Linum aroanicum, η Crepis incana, το λυχναράκι (Aristolochia elongata), ο ελλέβορος (Helleborus cyclophyllus), η ίριδα (Iris hellenica), η Lysimachia serpyllifolia και η Stellaria holostea. Δυστυχώς όμως, τα τελευταία χρόνια, η ανεξέλεγκτη συλλογή και εμπορική εκμετάλλευση ορισμένων ειδών και κυρίως του τσαγιού και της ρίγανης της Δίρφης, απειλεί τα είδη αυτά με εξαφάνιση.

 

 

 

Αναδημοσίευση από "ΠΑΡΡΗΣΙΑ (τεύχος 17, Φεβρουάριος 2014)"