Τα cookies επιτρέπουν μια σειρά από λειτουργίες που ενισχύουν την απόλαυση του dirfys.gr. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies, σύμφωνα με τις οδηγίες μας

Παρασκευή, 13 Δεκεμβρίου 2019
Στενή
Ένα από τα διασημότερα χειμερινά θέρετρα της Ελλάδας
Χιλιαδού
Η Χιλιαδού είναι μια άγριας ομορφιάς παραλία
Ο Βράχος
Ένα πολύ αξιόλογο αναρριχητικό πεδίο
Καταφύγιο
Το καταφύγιο 'Μ. Νικολάου' βρίσκεται στη θέση 'Λειρί' στην Δίρφη
Μονή Ερίων
Η εκκλησία είναι μονομερίτικη, κτισμένη δηλαδή σε μια μέρα

Τα Σκαρκαντζούλια κι η Μαμή

Ήταν μια καλικαντζαρού γκαστρουμένη κι ήταν έτοιμη να γηννήσ’ στο μύλο της Μαυροπλιάς. Πήγανε τα σκαρκατζούλια στη μαμή Σοφίτσα, λέει αυτή βγήκε έξου με το δαυλί γιατί φουβόταν. Αν βγαίν’ς με δαυλί τα σκαρκαντζούλια φοβούντι. Μπρουστά η μαμίτσα με το δαυλί με τσ’ καλικατζάρους, δε ζυγώναν πουλύ αυτοί, φτάσανε στο μύλο. Η μαμίτσα τσ’ έβγαλ’ όξω και μπήκε να ξηγηννήσ’. Οι καλ’καντζαροι φούναζαν απ’ όξω «Αμα κάν’ αγόρι, λίρες και φλουριά, αμα κάν’ κουρίτσι, κάρβουνο τα φλουριά». Η καλικαντζαρού γήννησ’ κουρίτσι. Η μαμίτσα φουβήθηκε κι έβαλε ένα τσουτσούνι κέρινο. Τύλιξε καλά το μωρό να μη φαίνετ’. Άνοιξε στα σκαρκαντζούλια, τσ’ λέει «αγόρι είναι» και τσ’ λέει να μην ανοίξουν τα φασκιά ως να πάει σπίτι. Πήρε τα φλουριά κι έφυγε. Οι καλικάντζαροι δεν κρατηθήκαν από τη χαρά τσ’ κι ανοίξαν τσι πάνες. Έλα που το κηρί είχε παγώσ’! Ξηκόλησε, το κηρί, πάει. Οι καλικάντζαροι λυσσιάξαν τώρα. Κάνουν στο σπίτι της μαμίτσας και φωνάζαν: «Μαμίκο, μαμίκο, κερένια τα ψωλιά, κάρβουνο τα φλουριά.» Η μαμίτσα βγαίνει όξω με ένα δαυλί και χαθήκαν τα σκαρκαντζούλια. paramithi.jpg

Τα Σκαρκαντζούλια κι η Μαμή – Το αθυρόστομο παραμύθι

Ο μύθος με την πραγματικότητα είναι γερά πλεγμένα σ’ αυτό το παραμύθι. Η μαμή Σοφίτσα (Σοφία Παπαναστασίου) ήταν υπαρκτό πρόσωπο και ο μύλος της Μαυροπλιάς, είναι η σημερινή καφετέρια Μύλος. Τα σκαρκαντζούλια είναι οι καλικάντζαροι που βγαίνουν τα Χριστούγεννα. Είναι πλάσματα που φοβούνται το φως και τη φωτιά. Περιγράφονται άσχημα, ζημιάρικα, κατεργάρικα και ανόητα, γι’ αυτό μπορεί κανείς εύκολα να τα ξεγελάσει. Εντούτοις, παιδεύουν όσο μπορούν τις νοικοκυρές, όταν δεν είναι απασχολημένα, κόβοντας το δέντρο που κρατάει τη γη. Οι νοικοκυρές πρέπει να σταματήσουν να πλέκουν την Πρωτοχρονιά, πριν έρθουν τα σκαρκαντζούλια, γιατί αν αυτά βρουν βελόνα της τρυπάνε τον πισινό. Για να αποφευχθούν τέτοια δεινά, οι συνετοί ρίχνουν στο τζάκι αλάτι και πιπέρι, ώστε όταν κατέβουν αυτά από την καμινάδα να καθυστερήσουν ξεχωρίζοντας τους κόκκους κι έτσι να τα προλάβει το ξημέρωμα και να εξαφανιστούν. Το ότι η μαμή κλήθηκε να παραβρεθεί στο μύλο είναι απολύτως συμβατό με τα παραδοσιακά δεδομένα, που θέλει τα δαιμόνια και τα τελώνια να εμφανίζονται κοντά σε νερό. Η αθυροστομία του συγκεκριμένου παραμυθιού αποτελεί παράδοση. Η διασκέδαση τη νύχτα μετά τον κάματο δεν νοείται να είναι ηθικά εμπεριστατωμένη. Συνεπώς τα προστυχόλογα που λέγονταν στην παρέα σκόπευαν σε τρανταχτά γέλια και οι παραμυθάδες συναγωνίζονταν στην τέχνη της αθυροστομίας. Όσο πιο πρόστυχα είναι τα λόγια, τόσο πιο πολύ κέφι κάνει η παρέα. Πέρα απ’ αυτό , όμως, υπάρχει και η έννοια του εξορκισμού όντων όπως τα σκαρκαντζούλια. Τα πλάσματα αυτά συμβολίζουν τα δαιμόνια του παλιού χρόνου, τα οποία θα εξαφανιστούν με την ευλογία του καινούριου. Επομένως, οι πρόστυχοι στίχοι των σκαρκαντζουλίων που απαγγέλονται από τον παραμυθά – εκτός του ότι διασκεδάζουν την παρέα – αποτελούν ένα είδος ξορκίσματος κι εξαγνισμού που αναμένεται να φέρει η καινούρια χρονιά. Παρόμοιες δοξασίες παρατηρούμε σε άλλες παραδόσεις που αφορούν προφορικά δρώμενα. Για παράδειγμα, υπάρχει η θεωρία ότι τα ψέματα της Πρωταπριλιάς είναι έθιμο που αποσκοπεί στην εξαπάτηση των δαιμονίων που έρχονται στη γη για να καταστρέψουν τα σπαρτά πριν δώσουν καρπό.