Ίδρυση, συγχωνεύσεις και μετασχηματισμοί των Δήμων Διρφύων και Ληλαντίων,

από τη Δημογεροντία, μέχρι και την καθιέρωση του θεσμού των Κοινοτήτων.

Μέχρι να εφαρμοστεί ο νόμος περί Δήμων και  Δημοτικών αρχών, τοπική αρχή ήταν η Δημογεροντία, την οποία όρισε το 3/15 Απριλίου 1883 Βασιλικό Διάταγμα. Σύμφωνα λοιπόν με το διάταγμα αυτό, προτάθηκε από τους δημότες και διορίστηκε-κατά την παράδοσιν-ο και κατά τη διάρκεια του αγώνος, Δημογέροντας Κωνσταντάρας Γιαννούκος. Επίσης εξελέγησαν από τους δημότες της Στενής και τα υπόλοιπα μέλη του δημογεροντικού συμβουλίου  των οποίων δεν γνωρίζουμε τα ονόματα.

-Με το νόμο 27/12/1834 περί Δήμων, χωρίστηκε η επικράτεια σε Δήμους, ορίστηκαν δε και τα χωριά που τους αποτελούσαν, καθώς και η έδρα του κάθε Δήμου.

-Ο Νομός Ευβοίας χωρίστηκε σε δώδεκα Δήμους. 1)Χαλκίδος με έδρα τη Χαλκίδα. 2)Μεσσαπείς με έδρα  την Καστέλλα, ενώ με νέο Βασιλικό Διάταγμα 12-1-1837 η έδρα μεταφέρθηκε στα Ψαχνά. 3) Αιγείς, με έδρα τη Λίμνη. 4)  Αιδηψείς, με έδρα την Αιδηψό. 5) Λιχαδείς, με έδρα τη Λιχάδα. 6) Ιστιείς, με έδρα το Ξηροχώρι. 7) Αρτεμισείς, με έδρα τα Ελληνικά. 8) Κιρονιλείς, με έδρα το Μαντούδι. 9) Διρφείς, με έδρα τις Στρόπωνες 10)Λιλαντείς, με έδρα τη Στενή 11) Ερετριείς, με έδρα την Ερέτρια. 12) Αμαρυνθείς, με έδρα τη Βάθεια.

- Το Δήμο Διρφύων τον αποτελούσαν τα χωριά Στρόπωνες, Βλαχιά, Καντούνια και Πηγάδια, Σαρακινό, Αγία Σοφία, Βάβουλα, Κοτσίκια, Τσέργες, Χιλιαδού, Κούτουρλα, ΄Αγιος Νικόλαος, Μετόχι.

- Τον Δήμο Ληλαντίων τον αποτελούσαν τα χωριά Στενή, Σέττα, Μίστρος, Μαυρόπουλο, Καμπιά, Βούνοι, Γίδες, Πισσώνα, Καθενούς, ΄Ερια(Μονή), Πάλιουρας, ΄Αγιος Αθανάσιος, Μακρυκάπα, Λούτσα, Αγία Παρασκευή, ΄Αγιος Δημήτριος, Καλαμώντας, Πούρνος, Λωτός, Πωλητήρα, Θεολόγος και Θεολόγος Μονή, Αρμά(Μονή), Γέροντα, Καμάρια.

-Από τους δώδεκα αυτούς δήμους, οι επτά ανήκαν στην επαρχία Χαλκίδος.

-Με νέο λοιπόν Βασιλικό Διάταγμα 27 Νοεμβρίου(9 Δεκεμβρίου) 1840 Φ.Ε.Κ 5/8-3-1841, οι μεχρι τώρα επτά δήμοι της Επαρχίας Χαλκίδος μετασχηματίζονται σε τέσσερις 1) Χαλκίδος, 2) Ληλαντίων

, 3) Κηροκλέων  4) Αιγαίων.

                                      Διάταγμα

-Ο Δήμος Ληλαντίων είχε πρωτεύουσα τη Στενή και πληθυσμό

 3.542 κατοίκους και αποτελείτο από τα χωριά Στενή(πρωτεύουσα) Σέττα, Μίστρο, Μαυρόπουλο , Καμπιά, Βούνοι, Γίδες, Πισσώνα, Καθενοί, ΄Ερια(Μονή διατηρουμένη), Πάλιουρας, ΄Αγιος Αθανάσιος, Λούτσα, Αγία Παρασκευή και Άγιος Δημήτριος(Μονή διατηρουμένη), Πούρνος, Πωλητήρα, Θεολόγος, Γέροντας και Καμάρια, Κοκιρίξι, Στρόπωνες, Καντούνια και Πηγάδια, Σαρακίνικα, Αγία Σοφία, Βάβουλα, Κοτσίκια και Τσέργες, Χιλιαδού(Μονή διατηρουμένη), Μετόχι, Λάμαρη.

΄Όλα τα χωριά είναι γνωστά, εκτός από το Κοκιρίξι, το οποίο δεν αναφέρεται ούτε στο Γενικό Πίνακα του κράτους της  διοικήσεως Ευβοίας, ούτε στο μετασχηματισμό του Δήμου Ληλαντίων, όπως θα δούμε, αλλά ούτε και οι γεροντότεροι μπόρεσαν να πληροφορήσουν κάτι για τον οικισμό αυτόν.Πιθανότατα λοιπόν να ήταν μικρός οικισμός, άγνωστος σε μας, ο οποίος διαλύθηκε, επειδή μετώκοισαν οι κάτοικοί του σε άλλα χωριά.

Κατά την απογραφή του  1853, ο δήμος Ληλαντίων βρέθηκε να έχει 4.687 κατοίκους και η πρωτεύουσά του του Στενή 673 κατοίκους.

-Κατά την απογραφή του 1856, ο δήμος Ληλαντίων βρέθηκε να έχει  4.546 κατοίκους και η πρωτεύουσά του Στενή 708 κατοίκους.

-Κατά την απογραφή του 1861 ο δήμος Ληλαντίων έχει 5.203 κατοίκους και η πρωτεύουσά του Στενή 772 κατοίκους.

Με το Βασιλικό Διάταγμα 13-1-1875 Φ.Ε.Κ. 5/5-2-1875 , Ο Δήμος Ληλαντίων, Χωρίζεται σε δύο α)Διρφύων, με έδρα τις Στρόπωνες και Β)Ληλαντίων με έδρα τους Καθενούς.

                                           Διάταγμα 

-΄Όμως ο αποφασισθείς αυτός ανασχηματισμός δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ  και εκδόθηκε νέο Β.Δ.  στις 10-1-1876 με το οποίο ο δήμος συνενούται, όπως και πριν του ανασχηματισμού του.

                                     Διάταγμα

-Με το Β.Δ.  στις 14-8-1882 ο Δήμος Ληλαντίων, μετασχηματίζεται σε δύο δήμους

Στο Δήμο Διρφύων με πρωτεύουσα τη Στενή και στο Δήμο Ληλαντίων με πρωτεύουσα τους Καθενούς

                                        Διάταγμα.

-Για το Δήμο Ληλαντίων δεν έχουμε στοιχεία και κατά συνέπεια δεν μπορούμε να πούμε  ποια χωριά την αποτελούσαν και τι πληθυσμό είχαν, πιθανότατα όμως είναι το σύνολο των χωριών που δεν εντάχθηκαν στο Δήμο Διρφύων.

                                     Δήμος Διρφύων.

Πρωτεύουσα Στενή. Κάτοικοι 1096. Καμπιά, κατ. 332. Σέττα κατ. 252, Στρόπωνες, κατ. 680. Μετόχι, κατ. 672. Κούτουρλα, κατ. 211. Λάμαρη, κατ. 178. Μονή Χιλιαδού, κατ. 8.Βούνοι, κατ. 138. και Μαυρόπουλο, κατ.194(πληθυσμός της απογραφής 1879)

Το 1912 καταργούνται οι δήμοι και ισχύει ο θεσμός των Δήμων και Κοινοτήτων.

1)Δήμοι παραμένουν οι πρωτεύουσες των νομών και οι πόλεις που έχουν πάνω από 10.000 κατοίκους.

2)Κάθε μόνιμος συνοικισμός που έχει πάνω από 300 κατοίκους και σχολείο στοιχειώδους εκπαιδεύσεως, αποτελεί ιδίαν κοινότητα. Ιδίαν κοινότητα μπορεί να αποτελέσει και κάθε συνοικισμός με λιγότερους από 300 κατοίκους, αν έχει σχολείο και τι ζητήσουν οι μισοί των εκλογέων κατοίκων.

3)Τα κοινοτικά συμβούλια αποτελούνται από πέντε μέλη, αν οι κάτοικοι είναι μέχρι 1.000. Επτά μέλη, αν οι κάτοικοι είναι  από 1.001-2.000. Εννέα μέλη, αν οι κάτοικοι είναι 2.001-4.000. Δώδεκα μέλη, αν οι κάτοικοι είναι  από 4.001-6.000 . Από 6.001 κατοίκους και πάνω, τα συμβούλια είναι δεκαπενταμελή.

4) Η Θητεία του κοινοτικού συμβουλίου είναι τετραετής και του προέδρου,. μονοετής. .

Δηλαδή, δεν μπορούσε να εκλεγεί εκ νέου κατά το συνεχές έτος 

Στην κοινότητα Στενής υπάγεται και ο συνοικισμός Βούνων, ο οποίος απετέλεσε ιδία κοινότητα τι  1930-31.

*Βιβλιογραφία  ‘’ Το χρονικό της Στενής του Νομού Ευβοίας’’ του Δημητρίου Κ.Γιαννούκου, Διδασκάλου.

Με το 58/14-2-1912 Φ.Ε.Κ. καταργήθηκαν οι Δήμοι και καθιερώθηκε ο θεσμός των κοινοτήτων. Το 1915 το Κοινοτικό Συμβούλιο Στενής, αποφάσισε να αλλάξει το όνομα «Στενή» με το όνομα «Δίρφυς».

Ως φαίνεται η απόφαση αυτή προωθήθηκε στο Υπουργείο, αλλά αντέδρασε η Νομαρχία Ευβοίας. Πώς το μάθαμε αυτό;

Από το περιοδικό «Λαογραφία», στα τοπωνυμικά του Ν.Γ. Πολίτου, απόσπασμα του οποίου μας έστειλε ο πρόεδρος της Εταιρείας Ευβοϊκών Σπουδών, Χαράλαμπος Φαράντος.
Και να πως έχει:

Ν.Γ. Πολίτου, Τοπωνυμικά - Στενή (Στενή Δίρφυος)
Αρ. 161 (29 Ιουλίου 1915) - Επί του αρ. 29130 εγγράφου του υπουργείου της 29 Ιουνίου. - Επιστρέφεται η υπ' αρ. 6004 αναφορά της νομαρχίας Ευβοίας μετά των συνημμένων αυτή.

Το εις τον δήμον Διρφύων μέχρι της συστάσεως των κοινοτήτων υπαγόμενον χωρίον Στενή, κείται εγγύτερον των άλλων εις την κορυφήν του όρους Δίρφυος, ον ο τελευταίος σταθμός της αναβάσεως εις αυτήν. Αλλά τούτο δεν είναι βεβαίως επαρκής λόγος, όπως αποβαλόν το όνομά του να μετομασθή Δίρφυς, ως απεφάσισε το κοινοτικόν συμβούλιον. Μάλλον δε φαίνεται ότι προσήλωσις εις το όνομα του καταργηθέντος δήμου υπηγόρευσε την απόφασιν ταύτην, απόφασιν ης δεν διαβλέπομεν την σκοπιμότητα, αφού το σημερινόν βραχύ και εύφωνον όνομα είναι κάλλιστον. Δια την ομοφωνίαν δ' όμως προς την κοινότητα της Τήνου ηδύνατο να προστεθή προς διάκρισιν εις το όνομα της ευβοϊκής προσδιορισμός από του όρους και να ονομασθή κοινότης Στενής Δίρφυος.

Για την ιστορία να αναφέρουμε ότι η Στενή ανεγνωρίσθη ως κοινότητα, με το Βασ. Δ/γμα της 11-8-1912, προσαρτήθη δε σ' αυτήν και ο συνοικισμός Βούνων.

- Με την υπ' αριθμ. 36086/13-8-1915 Α΄ διαταγή, η κοινότητα Στενής μετά του συνοικισμού Βούνων, μετονομάσθη εις κοινότητα Στενής-Δίρφυος.

- Παρατηρούμε ότι το δεύτερο διάταγμα έχει εκδοθεί 15 περίπου μέρες από την απάντηση της Νομαρχίας στο Υπουργείο.

Στις πρώτες εκλογές (όπως βλέπουμε στο «Χρονικό της Στενής» του Δημητρίου Γιαννούκου εξελέγησαν οι εξής:

Δημήτριος Γ. Σιμιτζής (Μπερμπέσης), Κωνσταντίνος Τσουτσαίος, Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου, Σπύρος Βασιλείου, Νικόλαος Μπεληγιάννης (Νικολάκης) και Αθανάσιος Λέων.

Τον αποβιώσαντα μετά από λίγους μήνες Δημήτριο Γ. Σιμιτζή, ανεπλήρωσε ο Γεώργιος Γερακίνης (Γεωργιάδης).

Πρόεδροι κατά σειράν εξελέγησαν.

Για το 1914 ο Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου, για το 1915 ο Αθανάσιος Λέων, για το 1916 ο Σπύρος Βασιλείου και για το 1917 ο Κωνσταντίνος Τσουτσαίος.

- Αρα το 1915 ήταν πρόεδρος ο Αθανάσιος Λέων.